W świecie pełnym nowoczesnych udogodnień i technologii, umiejętność przetrwania w dziczy może wydawać się zbędna. Jednak nawet podstawowa wiedza z zakresu survivalu może okazać się nieoceniona w sytuacjach awaryjnych czy podczas wypadku w terenie. Dla tych, którzy chcą opanować podstawy sztuki przetrwania, prezentujemy kompendium wiedzy survialowej dla na start. Przeczytaj survival dla początkujących – jak zacząć?
Co to jest survival?
Survival to sztuka przetrwania w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia. Wyróżniamy survival:
- tradycyjny/zielony – sztuka przetrwania w sytuacji zagrożenia życia w dziczy
- nowoczesny/prepprering – – sztuka przetrwania w sytuacji zagrożenia życia w miejscu zamieszkania
Jak uniknąć „sytuacji survivalowej”?
Kluczowe w survivalu jest unikanie sytuacji survivalowej, czyli sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia. Jeżeli to nie jest możliwe, drugą najważniejszą rzeczą w survivalu jest wyjście z sytuacji zagrożenia samemu lub skuteczne wezwanie pomocy. Jak uniknąć sytuacji survivalovej?
- ocena ryzyka – np. zgubienia się w lesie lub ataku terrorystycznego w mieście (np. śledzenie pogody, serwisów informacyjnych)
- przygotowanie
- mentalne – wola przetrwania, dobre relacje z ludźmi, wiara
- fizyczne – treningi, sport
- taktyczne – np. outdoor plan, plan ewakuacji
- sprzętowe – np. mapa, kompas, gps, telefon, powerbank, aplikacja ratunek, EDC, apteczka
Reguła STOP
Powstała od pierwszych liter angielskich słów:
- Stop -Stój
- Think – Pomyśl
- Observe – Obserwuj
- Plan – Planuj
Pomaga ona zaplanować działanie w sytuacji survivalowej np. gdy zgubimy się w górach. Przede wszystkim trzeba zatrzymać się i uspokoić, żeby nie brnąć w dalsze kłopoty. Następnie należy przemyśleć co właściwie się stało i ocenić sytuację. We właściwej ocenie pomoże obserwacja tego co dzieje się dookoła nas. Ona jest też pierwszym krokiem w planowaniu jak zaradzić sytuacji w której się znaleźliśmy.
Strach to sojusznik
Strach wynika z naturalnej reakcji obronnej organizmu na widoczne zagrożenie. Serce zaczyna szybciej bić by do mózgu dotarło więcej krwi. Natleniony i odżywiony mózg lepiej pracuje. Źrenice rozszerzają się, żebyśmy lepiej widzieli. Mięśnie napinają się do walki lub ucieczki, a układ oddechowy przygotowuje się na zwiększony wysiłek.
Od nas zależy czy poddamy się strachowi, czy wykorzystamy go na naszą korzyść. Co może nam pomóc opanować strach? Wola przetrwania.
Wola przetrwania
Najprościej ujmując jest to silne pragnienie życia i równie silne pragnienie uniknięcia śmierci. Jest to dosyć mgliste pojęcie, ale można je lepiej zrozumieć jeśli zobaczymy skąd się bierze wola przetrwania i jak ją budować.
- miłość/dobre relacje – jeżeli masz dla kogo żyć, relacje międzyludzkie są dla Ciebie ważne, czy np. jesteś żywicielem rodziny to twoja motywacja do walki o życie rośnie. Nie walczysz bowiem tylko dla siebie ale też dla innych, zwykle rodziny.
- wiara – osoby, które są przekonane, że Bóg nad nimi czuwa łatwiej znajdą w sobie motywację, do walki o życie, a ich nastawienie zwykle jest bardziej pozytywne
- wiedza i umiejętności – dzięki nim nawet trudne sytuacje stają się bardziej znośne. Świadomość, że np. umiesz znaleźć wodę na pustyni daje nadzieję, że wyjdziesz z trudnej sytuacji.
Zasada „trójek” lub „czwórek”
Człowiek wytrzyma średnio 3-4:
- minuty bez powietrza
- godziny wystawiony na silny chód lub upał
- dni bez wody
- tygodnie bez jedzenia
Posiadając tę wiedzę jesteś w stanie ustalić priorytety w sytuacji survivalowej. Ważniejsze jest utrzymanie odpowiedniej temperatury ciała niż szukanie jedzenia.
72 godziny
Tyle czasu średnio potrzeba, żeby znaleźć osobę zaginioną w dziczy. Dlatego w survivalu tradycyjnym powinniśmy być przygotowanie na przetrwanie właśnie taką ilość czasu.
Wzywanie pomocy
Jeżeli jesteś w dziczy i twojemu życiu zagraża niebezpieczeństwo to prawdopodobnie zgubiłeś się, lub jesteś ciężko poturbowany (wypadek w górach). W związku z tym nie jesteś w stanie wyjść z tej sytuacji sam. Kluczową umiejętnością jest zatem skuteczne wzywanie pomocy. Może do tego posłużyć:
- gwizdek
- lusterko
- raca
- światło chemiczne
- sylwetka „potrzebuję pomocy”
- ognisko sygnałowe
Generalnie można użyć wszystkiego co da się zobaczyć lub usłyszeć, ewentualnie poczuć (np. dym.)
Pierwsza pomoc w survivalu
Jeżeli interesujesz się survivalem to musisz umieć obsługiwać apteczkę tzn. opatrywać skaleczenia, skręcenia, złamania, oparzenia, ugryzienia, radzić sobie z użądleniami, czy biegunką. Tu trzeba zwrócić uwagę zarówno na sposoby konwencjonalne jak i prowizoryczne, gdy z jakiegoś powodu nie mamy przy sobie apteczki (apteczkę trzeba mieć zawsze w pobliżu).
Ciepło
3-4 godziny jesteśmy w stanie wytrzymać wystawieni na silny chłód lub upał zanim zabije nas hipotermia lub hipertermia. Dlatego tak ważne jest utrzymanie odpowiedniej temperatury ciała. Pomaga w tym:
- sprawność fizyczna
- odpowiednie odżywianie bogate w tłuszcze
- odpowiedni do pogody ubiór
- szybkie sposoby ogrzania się np. ruszanie się i wykorzystanie ciepła korpusu ciała
- umiejętność wykorzystania naturalnych schronień
- budowanie schronień + sprzęt
- umiejętność rozpalania ognia + sprzęt
W naszej strefie klimatycznej znacznie częściej możemy spotkać się z hipotermią, czyli z wychłodzeniem niż z przegrzaniem organizmu. Dochodzi do niej, gdy organizm szybciej traci ciepło niż wytwarza. Czynniki, które przyspieszają wychłodzenie (poza niską temperaturą) to:
- wiatr
- wilgoć
Wyróżniamy kilka stopni hipotermii. Najlżejszą formę hipotermii miał każdy z nas. Jeżeli tylko drżałeś z zimna na chłodzie, to znaczy, że doświadczyłeś łagodnej hipotermii. Jak jej zapobiegać w terenie?
- chronić się przed wiatrem i chłodem
- suszyć ubrania
- odpowiednio odżywiać
- ruszać się (ruch mięśni wytwarza ciepło w ciele)
- pić odpowiednio często Przed hipotermią można też chronić się odpowiednio wcześniej poprzez:
- morsowanie t.j. zwiększać tolerancję na zimno
- uprawianie sportu (ale takie, które nie powoduje dużego spalania tłuszczu)
Ogień
Umiejętność rozpalania ognia to nie tylko świetna zabawa, ale przede wszystkim kluczowa umiejętność pomagająca przetrwać.
Zasady rozpalania ognia
- pamiętaj o trójkącie ognia – paliwo, tlen, ciepło
- rozpalaj ogień od dołu
- chroń podpałkę przed wiatrem
- zaczynaj rozpalanie od małych patyczków i stopniowo przechodź do coraz grubszych
- zbierz 3 razy więcej drewna niż Ci się wydaje że potrzebujesz
- zacznij rozpalać dopiero, gdy masz całe potrzebne drewno
Jest wiele survivalowych sposobów rozpalania ognia. Koniecznie powinieneś potrafić rozpalać ogień takimi jak:
- krzesiwo nowoczesne
- zapałki
- zapalniczka Poza tym warto poznać inne sposoby rozpalania ognia:
- łuk ogniowy
- wykorzystania baterii w tym akumulatora
- fire roll
- rozpalanie ognia soczewką
- chemiczne sposoby rozpalania ognia
Samo źródło płomienia, czy ciepła nie wystarczy do rozpalenia ognia. Potrzeba jeszcze paliwa. Pierwszym paliwem, na które przenosimy np. płomień zapalniczki jest rozpałka. Dopiero rozpałką rozpalamy ognisko.
Naturalne rozpałki
- kora brzozy
- żywiczne szczapy
- suche szczyty traw
- pierzaste patyki (feathersticks)
- porzucone ptasie gniazda
- kora jałowca
- itp.
Sztuczne rozpałki
- gotowe rozpałki survivalowe do zabrania z domu w teren
- świece
- alkohol wysokoprocentowy
- niektóre wypełnienie kurtek
- bawełniane koszulki, skarpetki itp.
- guma z np. butów
- niektóre elementy z apteczki
- itd.
Poza posiadaniem źródła ognia i odpowiedniej rozpałki powinieneś posiadać też kilka umiejętności:
- szukanie suchego drewna lub innego paliwa
- rozpalanie mokrego drewna
- znajomość różnych rodzajów ognisk
Woda
Człowiek jest w stanie przeżyć bez wody 3-4 dni, ale już po jednym dniu bez picia odczujemy nieprzyjemne skutki odwodnienia, a nasz mózg nie będzie prawidłowo funkcjonował. Po pierwsze musisz umieć znaleźć wodę. Gdzie jej szukać?
- doliny – tam spływa woda tworząc rzeki i jeziora
- bagna
- rosa
- pod ziemią – przy skalnej ścianie, przy roślinach zielonych
- w sokach roślinnych np. brzozy i klonu
- zagłębienia terenu, skał, drzew po deszczu (tylko świeża woda!)
Filtracja
Gdy już znalazłeś wodę powinieneś ją odfiltrować z zanieczyszczeń. Posłużą do tego specjalne filtry dostępne w sklepach turystycznych. Jeżeli nie masz przy sobie takiego filtra możesz zrobić prymitywny filtr z bawełny lub mchu i węgla drzewnego.
Uzdatnianie
Przefiltrowana woda nie ma w sobie zanieczyszczeń mechanicznych jak fragmenty roślin, owady, muł itp. Nadal nie nadaje się jednak do picia ponieważ może zawierać bakterie wirusy i grzyby. Podstawowe sposoby na jej uzdatnienie to:
- gotowanie
- wykorzystanie promieniowania słonecznego
- sposoby chemiczne
Przechowywanie i przenoszenie
Żeby przygotować zapas wody do picia potrzebne będą pojemniki. Problem powstaje, gdy z jakiegoś powodu nie mamy przy sobie dostępu do konwencjonalnych pojemników na wodę jak np. bidony. Co można wykorzystać w terenie?
- plastikowa torebka
- znaleziona i umyta butelka plastikowa lub szklana
- kora brzozy
- pojemniki wypalane i wyciosywane w drewnie
- płaszcz przeciwdeszczowy itp.
Te same pojemniki możesz wykorzystać do zagotowania wody celem uzdatnienia jej. Musisz jednak poznać odpowiednie techniki jak to zrobić i przetestować je w warunkach treningu.
Pożywienie
Bez jedzenie jesteśmy w stanie przeżyć 3-4 tygodni, a więc bardzo długo. Nie mniej jednak głód potrafi znacznie obniżyć naszą wolę przetrwania, zwiększa podatność na wychłodzenie i obniża sprawność fizyczną. Trenując survival powinieneś znać:
- podstawowe dzikie rośliny jadalne i ich przygotowanie
- sposoby przygotowanie posiłku na ognisku
- pieczenie na ogniu
- gotowanie
- pieczenie na węglach
- sposoby zdobywania białka zwierzęcego
- pułapki na zwierzęta lądowe i na ptaki
- łowienie ryb
Praca
Przeżycie w sytuacji survivalowej znacznie ułatwia posiadanie odpowiednich narzędzi oraz umiejętność sprawnego posługiwania się nimi:
- techniki pracy
- nożem
- siekierą
- piłą
- gołymi rękoma
Nauka survivalu – jak zacząć?
Jak ktoś początkujący może rozpocząć naukę survivalu? Warto zacząć od oglądania filmów o charakterze poradnikowym oraz lektury książek i artykułów. Umiejętności praktyczne możesz ćwiczyć samodzielnie, ale prościej i skuteczniej jest skorzystać z kursu survivalowego.
Podsumowanie
Survival to nie tylko umiejętność przetrwania, ale także proces nauki i rozwijania się. Pamiętaj, że wiedza ta może być przydatna nie tylko w przypadku ekstremalnych sytuacji, ale również podczas zwykłych wypadów na łono natury. Rozpoczęcie przygody z survivalową wiedzą to inwestycja w siebie i swoje bezpieczeństwo.
Podobały Ci się nasz artykuł survival dla początkujących – jak zacząć? Więcej ciekawych treści znajdziesz na naszym blogu. Sprawdź też nasze szkolenia survivalowe w centrum.