Chcesz dowiedzieć się czegoś o kajakach? sprawdź nasz słownik kajakowy!
Asekuracja
Asekuracja przez towarzysza – jeśli ktoś wypadnie z kajaka, drugi kajakarz może go asekurować, pomagając mu wrócić do kajaka lub udzielając pomocy w razie potrzeby.
Asekuracja w czasie wiosłowania – oznacza to, że jeden kajakarz może utrzymywać pozycję w pobliżu grupy lub osoby, która może potrzebować pomocy, kontrolując sytuację na wodzie.
Asekuracja w warunkach trudnych – w przypadku, gdy warunki pogodowe są niekorzystne (np. silny wiatr, prąd), asekuracja może obejmować wspólne poruszanie się, wymianę informacji, a także utrzymywanie odpowiedniej odległości od innych uczestników, by uniknąć kolizji.
Biwak – miejsce na brzegu przeznaczone do odpoczynku lub na nocleg.
Bystrze – szybki odcinek rzeki, gdzie woda płynie gwałtownie, często z wirami i prądami. Często woda jest tam płytka, a dno twarde.
Bród – płytki fragment rzeki na całej szerokości, po którym można przejść na drugi brzeg.
Burta – boczna ściana kajaka (prawa i lewa)
Canoe (kanu, kanadyjka) – nazwa środka pływającego wyglądającego jak połączenie łódki i kajaka. Wymyślona przez Indian z terenu obecnej Kanady. Pływa się przy pomocy pagajów, czyli wioseł z jednym piórem klęcząc lub siedząc przodem do kierunku płynięcia.
Cofka – woda, zamiast płynąć w kierunku głównego nurtu, wraca wstecz, tworząc przeciwny prąd. Może występować np. w wyniku zmiany kierunku wiatru, przeszkód w wodzie (np. zapór) lub w miejscach, gdzie woda spotyka się z innymi nurtami. Cofki mogą być niebezpieczne dla kajakarzy, ponieważ zmieniają kierunek i siłę prądu.
Cumka – kawałek linki służący do przywiązywania kajaka w czasie postoju.
Czytanie wody – umiejętność obserwowania i rozumienia zachowania wody, aby przewidzieć, jak będą się zachowywać prądy, wiry, bystrza czy przeszkody. Dzięki temu kajakarz może lepiej planować trasę, unikać niebezpieczeństw i efektywnie manewrować kajakiem.
Chyżka – widoczna na powierzchni wody linia pomiędzy spokojną wodą, a bystrzem
Czerwona latarnia – ostatni kajak w szyku szyku, poza którym nie wolno zostawać
Człowiek – żaba – metoda ratowania ludzi polegająca na tym, że ratownik przywiązany jest do liny trzymanej przez osoby na brzegu
Dziób – przód kajaka
Eskimoska – polega na obróceniu kajaka w pozycji do góry nogami (po wywrotce) i powrocie do pozycji wyjściowej bez wychodzenia z kajaka. Polega na tym, że kajakarz wykonuje ruch wiosłem oraz odpowiednią pracą ciałem, by przywrócić kajak do pionu. Eskimoska jest kluczowa w kajakarstwie górskim i na trudnych wodach, ponieważ pozwala szybko odzyskać kontrolę nad kajakiem po wywróceniu.
Fartuch – elastyczny pokrowiec zakładany na kokpit kajaka, przez który wchodzimy do środka. Jego głównym zadaniem jest zapobieganie przedostawaniu się wody do wnętrza kajaka, chroniąc w ten sposób kajakarza przed zmoczeniem. Fartuch mocuje się do kajaka przy pomocy rzepów, gumki lub innych systemów, a sam kajakarz trzyma go podczas wiosłowania. W razie wypadku fartuch można łatwo zdjąć, aby wydostać się z kajaka.
Jaz – sztuczna przeszkoda na rzece, zwykle w formie progu wodnego, który może tworzyć spadek wody, powodując silny nurt oraz odwój. Jazy mogą być niebezpieczne dla kajakarzy
Kabina – wywrotka na kajaku
Kajak – wąska, lekka jednostka pływająca, którą napędza się wiosłem z dwoma piórami. Zazwyczaj kajak jest zamknięty, z miejscem dla jednej lub dwóch osób, które siedzą w nim w pozycji wyprostowanej lub lekko zgiętej. Pierwsze kajaki wymyślili eskimosi.
Kajakarstwo górskie – sport polegający na pływaniu po rwących rzekach górskich.
Kajakarstwo turystyczne – rekreacyjne pływanie po spokojnych wodach.
Kajakarstwo zwałkowe – pływanie kajakiem po rzekach z dużą ilością „zwałek”.
Kamizelka asekuracyjna – odzież ochronna, która zapewnia częściowe wsparcie w utrzymaniu się na wodzie, ale nie jest tak wyporna jak kamizelka ratunkowa. Zwykle jest lżejsza, bardziej komfortowa i pozbawiona kołnierza pod głową. Przeznaczona jest do sportów wodnych, takich jak kajakarstwo czy windsurfing, gdzie osoba ma umiejętności pływackie, ale kamizelka zwiększa jej bezpieczeństwo, chroniąc przed nieoczekiwanymi wypadkami.
Kamizelka ratunkowa – część ubioru, która ma na celu utrzymanie osoby na wodzie w przypadku wypadku lub wywrócenia się. Jest wypełniona materiałem wypornościowym, który pomaga utrzymać głowę nad powierzchnią wody, zapewniając tym samym bezpieczeństwo.
Kapok – zwyczajowe określenie kamizelki ratunkowej lub asekuracyjnej.
Kokpit – wnętrze kajaka, w którym kajakarz. Zazwyczaj jest to otwór, w którym kajakarz znajduje się w kajaku, otoczony jego burtami. Kokpit może być wyposażony w fartuch kajakowy, który zabezpiecza go przed wodą, a także w systemy do regulacji siedzenia czy podpórek na nogi, zapewniające komfort i stabilność podczas pływania.
Kontra – polega na wykonaniu wiosłowania w przeciwnym kierunku do głównego wiosłowania, aby skorygować kurs kajaka. Wykonywana jest zazwyczaj, gdy kajak jest zbyt blisko brzegu, lub w sytuacjach, gdzie należy wykonać precyzyjny ruch, aby uniknąć przeszkód lub zmienić kierunek płynięcia.
Kurs – kierunek, w którym porusza się kajak.
Laminat – kompozyt włókien szklanych i żywicy, z którego produkowane są kajaki, zwykle sportowe.
Łacha – piaszczysta mielizna lub górka w korycie rzeki.
Nurt – najszybciej płynąca część masy wodnej rzeki.
Meander – zakole na rzece.
Naciąganie – manewr mający na celu przesunięcie kajaka w bok, poprzez zagarnianie wody w stronę jego burty.
Odprawa – spotkanie, które odbywa się przed rozpoczęciem każdego etapu spływu kajakowego. Podczas odprawy organizatorzy informują uczestników o trasie, warunkach pogodowych, zagrożeniach na trasie, zasadach bezpieczeństwa oraz zachowaniach, które powinny być przestrzegane podczas spływu. Celem odprawy jest zapewnienie, że wszyscy uczestnicy są dobrze przygotowani i świadomi ryzyk związanych z pływaniem na wodzie. Odprawa jest ważnym elementem, który zwiększa bezpieczeństwo i komfort całej grupy.
Odwój – miejsce, gdzie woda wiruje jak poziomy bęben pralki, a woda jest bardzo mocno natleniona. Powstaje zwykle za dużymi progami wodnymi. Silny odwój jest śmiertelnie niebezpieczny.
Pagaj – wiosło posiadające jedno pióro, używane do pływania kanadyjką.
Pióro – końcowy fragment wiosła, przypominający łyżeczką i służący do zagarniania wody.
Polietylen – jest materiałem odpornym na uderzenia, co sprawia, że kajaki z niego wykonane są wytrzymałe i odporne na uszkodzenia mechaniczne, takie jak zarysowania czy wgniecenia. Są również stosunkowo lekkie, co ułatwia transport, a jednocześnie bardzo stabilne na wodzie. Polietylen pływa, dlatego nawet zalany całkowicie wodą kajak powinien unosić się nieco nad wodą.
Promowanie – przepływaniem kajakiem z jednego brzegu na drugi, prostopadle do nurtu.
Próg – naturalna lub sztuczna przeszkoda w korycie rzeki, która powoduje nagły spadek poziomu wody, tworząc wodospad lub kaskadę. Może mieć formę kamieni, skał, progów czy zapór. W zależności od wysokości progu, może on powodować silne wiry, bystrza i trudności w pływaniu, stanowiąc wyzwanie dla kajakarzy czy innych użytkowników wód.
Przenoska – przenoszenie kajaka brzegiem celem ominięcia miejsca, którego nie da się przepłynąć, np. tamy, elektrowni itp.
Raftting – spływ górską rzeką na pontonach.
Rufa – tył kajaka
Rzutka – pływająca lina, która rzucona wysuwa się ze specjalnego woreczka. Służy do ratowania osób z wody.
Ster – urządzenie służące do kierowania kajakiem. Zwykle znajduje się na tyle kajaka i pozwala na precyzyjne manewrowanie, umożliwiając zmianę kierunku pływania. Ster działa na zasadzie oporu wody: kiedy jest wciśnięty w wodę, zmienia trajektorię kajaka, pozwalając na skręt w lewo lub w prawo. W niektórych kajakach ster jest obsługiwany pedałem, a w innych za pomocą drążka. Ster w kajaku jest szczególnie przydatny w długich, prostych odcinkach wody, gdzie wymagana jest większa precyzja kierowania.
Sternik – osoba odpowiedzialna za kierowanie kajakiem i utrzymywanie właściwego kursu. W kajakach dwuosobowych (lub wieloosobowych) sternik najczęściej siedzi na tyle kajaka i używa wiosła do precyzyjnego manewrowania, np. skręcania lub kontrolowania prędkości. W kajakach jednoosobowych sternik to po prostu kajakarz, który pełni rolę zarówno wiosłującego, jak i osoby kierującej.
Szlakowy – osoba siedząca w kajaku z przodu
Szyk płynięcia – ustalona kolejność płynięcia kajaków na zorganizowanym spływie kajakowym. Zawsze pierwszy płynie pilot/prowadzący, a ostatnia czerwona latarnia.
Szyk dowolny – kajaki między pilotem a latarnią pływają w sposób dowolny.
Szyk zwarty – kajaki płyną w ustalonych odległościach od siebie.
Szyk ścisły – kajaki płyną w określonych odstępach i w określonej kolejności.
Szypot – szybki, wartki nurt wodny, który tworzy się w miejscach, gdzie woda przepływa przez wąskie, kamieniste lub skaliste przeszkody.
Starorzecze – fragment starego koryta rzeki, w którym nie ma już nurtu, odcięte w całości lub w części od głównego koryta.
Tratwa – grupa kajaków złączonych ze sobą burtami.
Trudność szlaku kajakowego – ocena poziomu wyzwań, jakie stawia dany odcinek rzeki dla kajakarza. Ocenia się ją na podstawie różnych czynników, takich jak siła prądu, obecność przeszkód (np. kamieni, bystrzy, progów wodnych), głębokość wody i trudność manewrowania. Skala trudności może wynosić od łatwego szlaku (dla początkujących) do bardzo trudnego (dla doświadczonych kajakarzy, np. z trudnymi bystrzami czy progami wodnymi). Ocena trudności pomaga kajakarzom dobrać odpowiedni szlak w zależności od swoich umiejętności.
Uciąg – siła wody, która wpływa na poruszanie się kajaka.
Uciążliwość szlaku kajakowego – odnosi się do stopnia trudności i komfortu podróży na danym odcinku rzeki uwzględniając takie czynniki jak długość trasy, przeszkód (np. gałęzi, pniaków, kamieni), a także konieczność noszenia kajaka przez krótkie odcinki lądem (tzw. przenoski). Mierzony sześciostopniową skalą.
Warkocz – miejsce, w którym woda rozdziela się na kilka równoległych, wąskich nurtów, tworząc coś na kształt warkocza. Tego typu zjawisko powstaje w wyniku przeszkód w korycie rzeki, takich jak kamienie, wyspy czy zmiany w ukształtowaniu dna. Warkocze mogą tworzyć różne prądy, które mogą być zarówno trudne, jak i interesujące do pokonania w kajakarstwie. Takie odcinki wymagają od kajakarza precyzyjnego manewrowania, by uniknąć przeszkód i skutecznie kontrolować kajak.
Wiosło – narzędzie służące do napędzania kajaka. Składa się z długiego trzonka (styliska) oraz piór na obu jego końcach. Wiosło może być proste (pióra w jednej płaszczyźnie) lub skrętne (płaszczyzny piór są pod kątem ostrym w stosunku do siebie).
Wir – pionowe zawirowanie wody, które może powodować trudności w utrzymaniu kursu kajaka.
WW (White Water) – skrót od angielskiego Biała Woda lub dzika woda (Wild Water) oznaczający górski odcinek rzeki.
Zapora – budowla hydrotechniczna w rzece lub na jeziorze, mająca na celu zatrzymywanie wody, regulowanie jej przepływu oraz kontrolowanie poziomu wód. Zapory mogą być wykorzystywane do celów energetycznych (np. elektrownie wodne), ochrony przed powodziami, a także do nawadniania czy gromadzenia wody w zbiornikach.
Zatoka – spokojne, osłonięte miejsce na wodzie, idealne do odpoczynku.
Zawalisko – nagromadzenie kamieni, ziemi lub innych przeszkód w korycie rzeki.
Zwałka – przewrócone do wody drzewo.
Zapraszamy na spływy kajakowe z instruktorem all inclusive.